Φωτό: Martha L.
Εμφανίζονται συνήθως μες στον χειμώνα (άλλωστε το αποκαλύπτει και το όνομά τους) δημιουργώντας μια δυσάρεστη κατάσταση. Οι χιονίστρες (ή χείμετλα, στην ιατρική ορολογία) ταλαιπωρούν πολλούς ανθρώπους, αλλά φαίνεται να έχουν μια σαφή προτίμηση στις νεαρές γυναίκες. Μάθε τι τις προκαλεί και πώς θα τις αποφύγεις.
Μια πάθηση από τα παλιά
Στις δεκαετίες 1930-1960 οι χιονίστρες ήταν συχνό πρόβλημα που αντιμετώπιζαν άνθρωποι όλων των ηλικιών. Στη λογοτεχνία και κυρίως στα έργα με μαρτυρίες από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπάρχουν πολλές αναφορές σχετικά με την ταλαιπωρία των στρατιωτών από τις χιονίστρες λόγω της πολύωρης παραμονής στα υγρά και κρύα χαρακώματα. Τα μετέπειτα χρόνια η γενικευμένη χρήση της κεντρικής θέρμανσης, η βελτίωση της διατροφής και γενικότερα του βιοτικού επιπέδου συνέτειναν ώστε οι χιονίστρες σχεδόν να εξαφανιστούν. Ωστόσο πρόσφατα άρχισαν και πάλι να παρατηρούνται σε μεγάλη μερίδα πληθυσμού και μάλιστα παρουσιάζουν αυξητική τάση, γεγονός που πιθανόν να σχετίζεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής (διατροφικές συνήθειες, στενά ρούχα και παπούτσια, απουσία μάλλινων ρούχων που κρατούν το σώμα ζεστό).
Ενοχλητικές αλλά ακίνδυνες
Οι χιονίστρες είναι μια πάθηση σχεδόν ακίνδυνη για την υγεία μας. Εμφανίζονται κυρίως τον χειμώνα, όμως δεν αποκλείεται να παρουσιαστούν και το φθινόπωρο ή την άνοιξη λόγω αυξημένης υγρασίας. Γενικά τις ευνοεί ο κρύος και ταυτόχρονα υγρός καιρός. Ξεκινούν με την εμφάνιση κόκκινων κηλίδων με πρήξιμο στα άκρα (κυρίως στα δάχτυλα των ποδιών και των χεριών και στις κνήμες), στο πρόσωπο (συνήθως στη μύτη) καθώς και στους λοβούς των αφτιών και συνοδεύονται από φαγούρα και κάψιμο, ακόμα και από πόνο. Στη συνέχεια, κι εφόσον υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθησία στο άτομο, μπορεί να παρουσιαστούν φυσαλίδες, δερματίτιδα και επιφανειακές πληγές (έλκη), με αποτέλεσμα τον σχηματισμό ουλών. Παρεμφερείς κλινικές καταστάσεις που μπορεί να συνυπάρχουν με τις χιονίστρες είναι η υπεριδρωσία (αύξηση ιδρώτα στα άκρα), η ακροκυάνωση (επώδυνο μελάνιασμα άκρων), η ερυθροκυάνωση (επώδυνη κατάσταση με κοκκίνισμα των άκρων) κ.ά. Συνήθως παρατηρείται αυτόματη ύφεση έπειτα από εβδομάδες και ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Σπάνια τα συμπτώματα υποτροπιάζουν και γίνονται χρόνιας μορφής.
Τι τις προκαλεί
Η αιτία που προκαλεί τις χιονίστρες παραμένει ασαφής. Εμφανίζονται όταν το δέρμα αντιδρά ανώμαλα στο κρύο και στην υγρασία (με έντονη αγγειοσύσπαση των μικρών αγγείων του δέρματος και δευτεροπαθή ατονία των τριχοειδών αγγείων). Φυσιολογικά, όταν ένας άνθρωπος εκτεθεί σε δριμύ ψύχος, ο οργανισμός του, για να μπορέσει να εξασφαλίσει τη θερμοκρασία που χρειάζονται τα ζωτικά του όργανα (θερμοκρασία του πυρήνα) και για να περιορίσει την απώλεια θερμότητας, ελαττώνει την κυκλοφορία του αίματος στα άκρα προκαλώντας ανάλογη αγγειοσύσπαση. Παρόλα αυτά οι χιονίστρες δεν παρουσιάζονται σε όλους. Οι ειδικοί έχουν παρατηρήσει ότι επιρρεπείς είναι κυρίως οι νεαρές γυναίκες, με χαρακτήρα ιδιαίτερα αγχώδη. Φαίνεται επίσης ότι παίζουν ρόλο παράγοντες ορμονικοί αλλά και διαιτητικοί (η κακή διατροφή και οι δίαιτες εξασθενούν την άμυνα του οργανισμού). Πάντως, όπως επισημαίνουν, επιρρεπές είναι κάθε άτομο που εκτίθεται χωρίς την κατάλληλη προστασία στο κρύο.
Τρόποι προστασίας
- Άρχισε τη μέρα με ένα ζεστό μπάνιο, που θα βοηθήσει την κυκλοφορία του αίματος.
- Ακολούθησε μια σωστή και πλήρη διατροφή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C (πορτοκάλι, λάχανο μπρόκολο κ.ά.) και Ε (ελαιόλαδο, καρύδια, σκούρα πράσινα λαχανικά, ανεπεξέργαστα δημητριακά κ.ά.) μπορούν να συνδράμουν σημαντικά στην καλή άμυνα του οργανισμού.
- Διατήρησε τα χέρια και τα πόδια σου ζεστά, ιδιαίτερα εάν οι καθημερινές συνθήκες επιβάλλουν ακινησία. Είναι σημαντικό να είναι ζεστά ολόκληρα τα κάτω άκρα, γι’ αυτό να προτιμάς μπότες, ψηλές κάλτσες και παντελόνια (οι γυναίκες). Τα μάλλινα ρούχα βοηθούν επίσης στη διατήρηση καλής θερμοκρασίας στο σώμα και θα πρέπει να προτιμώνται.
- Απόφυγε την παραμονή σε κρύα και υγρά μέρη, κυρίως αν δεν έχεις πάρει τις παραπάνω προφυλάξεις. Αν τύχει να βρεθείς εκτεθειμένος/η στις προαναφερθείσες συνθήκες ή βραχούν και κρυώσουν τα χέρια και τα πόδια σου, αναζήτησε έναν κλειστό χώρο, βγάλε τα βρεγμένα παπούτσια, κάλτσες και γάντια και άφησε τα άκρα να θερμανθούν σταδιακά. Μην τα τρίψεις και μην τα βάλεις κοντά σε θερμαντικό σώμα.
- Εκτός από τους χειμερινούς, φρόντισε και τους υπόλοιπους μήνες το δέρμα των άκρων σου να είναι υγιές, περιποιημένο και καλά ενυδατωμένο.
- Μη χρησιμοποιείς θερμοφόρες κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αν κρυώνουν τα πόδια σου, προτίμησε τις κάλτσες.
- Απόφυγε τα στενά παπούτσια και τα στενά ρούχα.
- Φρόντισε τα παπούτσια που φοράς την περίοδο του χειμώνα να διαθέτουν χοντρή, αδιάβροχη και θερμομονωτική σόλα.
- Ανοιγόκλεινε τα δάχτυλα των ποδιών πολλές φορές στη διάρκεια της ημέρας. Η ιδιότυπη αυτή γυμναστική βελτιώνει την κυκλοφορία στα πόδια και αυξάνει τη θερμοκρασία.
- Δοκίμασε την εναλλασσόμενη λουτροθεραπεία (ζεστό-κρύο νερό), με σκοπό την τόνωση των αγγείων.
Πώς θα ανακουφιστείς, αν υποφέρεις από χιονίστρες
Κατ΄αρχάς χρειάζεται να κάνεις υπομονή, γιατί θα πάρει μερικές μέρες ώσπου να καταλαγιάσουν. Στο μεταξύ απόφυγε να ξύνεις τα σημεία που πάσχουν, όσο κι αν δεν αντέχεις τη φαγούρα. Γιατί όσο τα ξύνεις, τόσο πιο έντονο γίνεται το πρόβλημα. Για να την απαλύνεις, χρησιμοποίησε μια καταπραϋντική αλοιφή με βιταμίνη Α. Εάν εμφανιστούν πληγές, χρησιμοποίησε τοπικά κάποιο αντισηπτικό και οπωσδήποτε να αναζητήσεις ιατρική συμβουλή.